Jak chronimy środowisko w rejonie podziemnych magazynów w kawernach solnych

Głównym celem monitoringu w otoczeniu KPMG „Mogilno" jest:

• Kontrola czy budowa i eksploatacja KPMG „Mogilno" nie spowoduje takich zmian w środowisku, których efektem byłoby przekroczenie dopuszczalnych stężeń zanieczyszczeń w glebach, wodach powierzchniowych i podziemnych oraz w powietrzu atmosferycznym.
• Prognozowanie potencjalnych zmian w środowisku oraz określenie niezbędnych działań profilaktycznych;
• Prognozowanie możliwości wystąpienia sytuacji awaryjnej, która mogłaby być przyczyną znacznego negatywnego oddziaływania KPMG „Mogilno" na środowisko;
• Specyfikowanie działań, które należy podjąć aby zapobiec sytuacjom awaryjnym i wszelkim negatywnym wpływom KPMG „Mogilno" na środowisko naturalne i szczelność magazynu gazu.

Monitoring środowiska w otoczeniu KPMG „Mogilno" obejmuje:

• Obserwacje i rejestrację stanu środowiska;
• Matematyczne opracowanie wyników badań i ich analizę;
• Wizualizację wyników badań w celu ułatwienia ich interpretacji;
• Określenie przyczyn zmian zachodzących w środowisku;
• W przypadku stwierdzenia zmian w środowisku, określenie istniejących możliwości nie tylko zahamowania tych zmian ale także przywrócenia pierwotnych walorów środowiska. 

Dla zapewnienia bezpiecznej eksploatacji KPMG „Mogilno"  oraz zapewnienia ciągłej kontroli wpływu inwestycji na środowisko naturalne konieczne jest prowadzenie szeregu badań kontrolnych. Do najważniejszych pomiarów kontrolnych należy zaliczyć:

• monitoring szczelności magazynu,
• monitoring wód powierzchniowych i podziemnych,
• monitoring powierzchni ziemi, łącznie z glebą.

Pierwszym krokiem monitoringu środowiska jest określenie stanu zerowego, czyli stanu środowiska przed rozpoczęciem magazynowania gazu, t.zw. wyznaczenie „tła gazowego". Wykrycie ewentualnych anomalii geochemicznych przed uruchomieniem magazynu i rozpoczęciem monitoringu jest szczególnie ważne ze względu na specyficzne cechy górotworu, w którym posadowione są podziemne komory magazynujące  gaz. Uzyskane wyniki z monitoringu środowiska naturalnego i szczelności KPMG „Mogilno" umożliwią podjęcie działań, które w sposób efektywny wyeliminują ewentualne przyczyny zagrożenia, nie dopuszczając do wystąpienia niekontrolowanej migracji gazu.

Program monitoringu ma charakter ramowy i może podlegać zmianom w toku prowadzenia pomiarów zarówno co do ich ilości jak i częstotliwości, a także zakresu oznaczeń terenowych i laboratoryjnych w zależności od uzyskanych wyników. Zmiany mogą być wprowadzone wyłącznie na podstawie decyzji, zatwierdzonej przez Kierownika Ruchu Zakładu Górniczego.

Monitoringiem objęto wszystkie elementy środowiska, które narażone są na oddziaływanie KPMG „Mogilno" podczas normalnej eksploatacji i w czasie rozbudowy o następne komory magazynowe oraz w przypadku wystąpienia sytuacji awaryjnej.

Pierwszym krokiem monitoringu środowiska jest określenie stanu zerowego, czyli stanu środowiska przed rozpoczęciem magazynowania gazu . Stan środowiska określiły pomiary m.in.:

• składu chemicznego powietrza glebowego na terenie magazynowania,
• stan ekosystemu leśnego w otoczeniu PMG,
• zanieczyszczenia powietrza w rejonie,
• współrzędne reperów geodezyjnych, jako bazy pomiarów osiadania terenu podczas eksploatacji magazynu.

Wykonanie  zdjęcia stanu zerowego czyli tła geochemicznego jest nie tylko prawnym obowiązkiem inwestora, ale i jego interesem w określeniu faktycznego stanu środowiska, od którego zaczyna się odpowiedzialność za szkody spowodowane inwestycją. Pomiary tła geochemicznego pozwalają na określenie poziomu zawartości metanu i innych składowych, migrującego do powierzchni gazu ziemnego. Efektem pomiarów jest także wykrycie anomalii geochemicznych mogących mieć związek ze strefami nieszczelności górotworu.

Wyniki pomiarów tła geochemicznego są podstawą utworzenia szerokiej bazy porównawczej dla prowadzonych systematycznie w trakcie eksploatacji magazynu pomiarów zawartości węglowodorów w glebie.

W 1995 roku wykonano prace terenowe związane z powierzchniowymi badaniami geochemicznymi, metodą tzw. gazu wolnego i w oparciu o metodykę związaną z poborem próbek gleby w gazie międzyziarnowym w przypowierzchniowych warstwach gleby oraz gazu zaadsorbowanego na glebie. Monitoring geochemiczny jest prowadzony raz na 5 lat .

W okresie  eksploatacji magazynu dużo uwagi poświęca się obserwacji skuteczności zbudowanego systemu zabezpieczeń, kontrolowaniu szczelności komór i odwiertów, obserwowaniu potencjalnych skutków migracji magazynowanego gazu. Te zintegrowane działania noszą nazwę monitoringu. Zakres badań w ramach monitoringu obejmuje wskaźnikowe oznaczenia składu gazów za pomocą przenośnej aparatury polowej (metanomierz M-1, analizatory Sewerin SR 5, GA 94) w zakresie oznaczeń metanu, wodoru i alkanów wyższych od metanu oraz CO₂ i O₂.

Częstotliwość badań monitoringowych jest następująca:

• pomiary stężenia metanu 1 raz/miesiąc - oznaczenia wskaźnikowe w 8 otworach kontrolnych - łącznie 96 pomiarów/rok
• pomiary stężenia metanu 1 raz/miesiąc - oznaczenia wskaźnikowe w 35 sondach monitoringowych - łącznie 420 pomiarów/rok,
• pomiary lustra wody 1 raz/miesiąc w 7 otworach kontrolnych - łącznie 84 pomiarów/rok.

Badaniami dla oceny stanu wód powierzchniowych objęty jest ciek wodny (z dwoma stanowiskami monitoringowymi  wody CW-1, CW-2), płynący przez rejon wsi Sadówiec, Huta Palędzka wpływający do Jeziora Palędzkiego oraz  jeziora: Wieśniata CW-3, Długie CW-4,  Palędzkie CW-5. Badania obejmują: 

• pomiary lustra wód w jeziorach: Wieśniata, Długie, Palędzkie - wiosną i jesienią- 2 razy/rok.
• pomiary wskaźnikowe jakości wody w cieku CW-1, CW-2, jeziorach CW-3, CW-4, CW-5 - 2 razy/rok, obejmują: oznaczenia pH, przewodnictwo właściwe, zawartość chlorków.
• poszerzone analizy fizyczno-chemiczne wód - 1 raz/rok przez specjalistyczne laboratorium, w zakresie oznaczeń takich jak: barwa, odczyn, przewodność właściwa, utlenialność ChZT_Cr, sucha pozostałość, twardość ogólna, twardość węglanowa, azot amonowy, azotyny N^V, azotyny N^III, chlorki, fluorki, siarczany, sód, potas, wapń, magnez, mangan, żelazo.

Monitoring wód podziemnych prowadzony jest w studniach wierconych SW-1, SW-2 zlokalizowanych na terenach przyodwiertowych Z-1, Z-2. Badania obejmują: 

• pomiary lustra wody - 1 raz/miesiąc
• pomiary wskaźnikowe jakości wody - 2 razy/rok, obejmujące oznaczenia pH, przewodnictwo właściwe, zawartość chlorków.
• poszerzone analizy fizyczno-chemiczne wód - raz/rok przez specjalistyczne laboratorium, w zakresie oznaczeń takich jak: barwa, odczyn, przewodność właściwa, utlenialność ChZT_Cr, sucha pozostałość, twardość ogólna, twardość węglanowa, azot amonowy, azotyny N^V, azotyny N^III, chlorki, fluorki, siarczany, sód, potas, wapń, magnez, mangan, żelazo.

Monitoring gleb prowadzony jest na terenach komór magazynowych w celu oznaczenia stanu początkowego - przed rozpoczęciem ługowania komór magazynowych, podczas trwania ługowania komór magazynowych, na terenach tras przebiegu rurociągów solankowych i olejowych. Monitoring gleb jest prowadzony 1 raz/rok, pobrane próbki gleb przez specjalistyczne laboratorium z zewnątrz, łącznie 12 próbek gleb. Zakres badań fizyczno-chemicznych gleb w zakresie oznaczeń takich jak: odczyn, chlorki, ekstrakt eterowy.

Na powierzchni terenu w rejonie KPMG Mogilnoprowadzony jest monitoring ruchów pionowych terenu. Obszar, na którym prowadzona jest obserwacja osiadania terenu określono na podstawie obliczeń przestrzennego zasięgu oddziaływania komór przeznaczonych jako zbiorniki magazynu .

 

W 1992 zastabilizowano 66 reperów ziemnych na północny zachód od drogi łączącej miejscowości Palędzie Kościelne - Ławki. Repery  ziemne wykonano jako repery rurowe, średnica 150 mm  i głębokości 2,4 m. Repery te włączone zostały do sieci reperów założonych w 1986 roku. Pomiary z 1993 r. są obserwacją wyjściową (początkową) dla badania przemieszczeń reperów zastabilizowanych w  1992 r. Dzięki założeniu sieci monitoringu przed eksploatacją zbiorników KPMG Mogilno istnieje możliwość określenia ruchów własnych czwartorzędu. Ruch ten będzie stanowił stałe tło, dlatego jego kontrola ma duży wpływ na poprawność interpretacji obserwacji. Monitoring osiadania terenu prowadzony jest w okresach 5 letnich. Obecnie jest zastabilizowanych 132 repery na terenie obszaru górniczego KPMG Mogilno.